Bài viết của nhà văn Nguyễn Anh Đào

   Một thời lính một thời đáng nhớ

                                             Nguyễn Anh Đào

Món quà đầu năm mới 2011 mà anh Trần Như Đắc đem đến cho mọi người là tập truyện & ký có tên "Một thời lính" - NXB Quân đội nhân dân - 2010.

 


 

"Một thời lính" với 24 truyện ngắn và bút ký một lần nữa sáng lên cái chất nhân văn sâu đậm của một cây bút từng trải mình trong những năm tháng quân ngũ. Nhân vật trong tác phẩm có khi là một vị tướng có khi là anh lính trẻ hay những cựu chiến binh đang sống bình dị trong cuộc sống đời thường. Nhưng ở họ có cái khác thường là luôn biết giữ gìn phẩm chất của anh bộ đội Cụ Hồ vượt qua những trở lực cũng như những cám dỗ thấp hèn để vươn lên làm tròn nhiệm vụ.

Đó là "Tướng Hiền" với những năm tháng cầm quân đánh giặc khi nghỉ lại làm Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh công lao thành tích đầy mình nhưng ông vẫn sống cuộc sống giản dị thanh bạch.

Nhân vật Dũng trong truyện "Theo chân bố" là con một vị tướng. Nhập ngũ anh về làm lính tỉnh đội. Ở đây đa số là "lính cậu" loại "con ông cháu cha" đôi lúc cũng vênh vang tự hào về truyền thống gia đình. Nhưng Dũng thì khiêm nhường học hỏi luôn chăm lo rèn luyện. Khi khai lý lịch phần nói về bố anh chỉ ghi: nghề nghiệp bộ đội.

Cha tôi trong truyện "Chùm sao bạc" hơn ba mươi năm trong quân ngũ khi về hưu chỉ là đại úy. Không phải là ông kém cỏi hay bị kỷ luật mà chậm tiến bộ. Tuy vậy ông rất tự hào về những năm tháng "thời lính" của mình. Khi về sống với gia đình ông gắn bó với bà con. Khi chết đám ma ông người đưa đông nhất.

Rồi những ông Thức ông Trụ ông Lã... trong truyện "Trung úy về hưu" là những hình ảnh quen thuộc về anh bộ đội sau khi hoàn thành nhiệm vụ về sống với địa phương. Cấp bậc hoàn cảnh gia đình có khác nhau nhưng ở họ đều có chung phẩm chất trong sáng của người lính Cụ Hồ sống tran hòa với bà con thôn xóm.

Nhân vật Lâm trong truyện "Rượu lạ" một thiếu tá về hưu nhà nghèo vì đông con nhưng từ chối sự mời mọc của người anh ruột đang cùng vợ chạy theo con đường làm giàu bất chính. Lâm không vì men "rượu lạ" kích dục của người chị dâu đốn mạt mà sa vào con đường đen tối loạn luân.

Có những truyện của Trần Như Đắc đọc một lần muốn đọc lại như truyện "Đêm trước hội làng". Nó vừa vui vừa thấm đẫm tình người. Vợ chồng ông Thiện chênh nhau về tuổi tác. Ông bảy mươi nhưng tráng kiện chỉ phái cái lười tắm. Bà sáu mươi lại có vẻ hồi xuân lúc nào cũng thơm tho sạch sẽ. Ngày mai làng Liễn vào hội bà Thiện tắm gội sắm lễ ra đền. Ông Thiện nhìn bà thấy thèm thuồng và phát ghen. Không phải ông ghen với một người đàn ông nào đó mà ông ghen với cái mùi thơm tho tỏa ra từ da thịt bà ghen những áo quần bà mặc sao nó khít khao vừa vặn ghen với những ngày rằm mồng một bà bảo ông ra nằm giường ngoài... Lần này hội làng Liễn bà Thiện lại mải mê sắm sửa. Nhà có hai cái giường một cái dành cho vợ chồng con cái anh con giai cả ở ngoài Thị xã về. Còn cái giường ngoài dĩ nhiên là chỗ của ông bà Thiện. Nhưng tính ông bà lạ gì. Nằm gần nhau là chân ông ghếch gác tay ông sờ soạng mà ngày mai thì bà phải trai giới ra đền. Bà ra nằm ở cái trường kỷ mà thương ông một mình trằn trọc... Còn ông thì tôn trọng bà không vì cơ hội của sự ham muốn mà phũ phàng đoạt lấy. Họ thương nhau hồn nhiên như vậy. Phải chăng ở ông Thiện có cái chất của người lính già?

Có những truyện mới đọc tưởng như tác giả phê phán tiêu cực như truyện "Gan Hai Bạo" nhưng không phải. Cựu chiến binh Hai Bạo dáng người to cao thô ráp khi mới ra quân nhà nghèo sinh chán nản rồi sa đà quán xá bia bọt. Tình cờ Hai Bạo gặp cô Tý chủ quán xinh đẹp. Cô này đã một lần sa ngã đánh mất cái "ngàn vàng" khi mới 16 tuổi bởi ông Mạnh giàu có ở ngoài phố. Về làng Tý mang tiếng là gái ca ve. Gác mọi điều tiếng thị phi Hai Bạo quyết lấy Tý. Họ sống với nhau hạnh phúc. Cả hai cùng ra sức làm kinh tế. Và bây giờ Hai Bạo trở thành ông chủ một ông chủ to gan được nhiều người ca ngợi.

Xung quanh nhân vật người lính mà chính tác giả xưng "Tôi" là những con người gần gũi nhân hậu đầy trách nhiệm với cuộc sống. Đó là cha tôi anh tôi chị tôi cô tôi... Mỗi người một cá tính một số phận nhưng họ đều đáng yêu đáng trọng bởi đức tính hy sinh chịu đựng để đem lại hạnh phúc cho người khác.

"Chị tôi ở phố Hòe Nhai" là một truyện hay được in ở báo Văn nghệ số đặc biệt kỷ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Người chị dâu ấy với bản chất của con gái Hà Thành đảm đang tần tảo bán buôn đã gánh vác công việc nhà chồng đông người với một đàn em trong những ngày gia đình tản cư đi kháng chiến.

Tóm lại "Một thời lính" là một tập truyện có những giá trị nhất định về tư tưởng cũng như bút pháp thể hiện đánh dấu một bước tiến mới trên con đường sáng tác văn xuôi của Trần Như Đắc. Đọc "Một thời lính" tôi thấy tin yêu thêm cuộc sống càng trân trọng những năm tháng mà người lính cách mạng đã nếm trải để khi về với cuộc sống hôm nay họ giản dị và trong sáng ánh lên những phẩm chất cao đẹp giữa cảnh bộn bề bon chen danh lợi.

dactran

Cảm ơn

Rất cảm ơn và trân trọng bài viết của nhà văn Nguyễn Anh Đào Xin mượn bài viết để giới thiệu với bạn Bloge tập sách mới của tôi